Öğretim Üyemiz Doç. Dr. İsmail TAŞ’ın Hazırladığı “Dîvân-ı Hikmet” Adlı Kitap Yayınlandı

09 Mart 2026 Pazartesi


Fakültemiz Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Yeni Türk Dili Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail TAŞ tarafından yayına hazırlanan "Dîvân-ı Hikmet" adlı eser yayımlandı. Çalışmada, Türk tasavvuf edebiyatının önemli metinlerinden biri olan Ahmed-i Yesevî’nin hikmetleri inceleme ve tenkitli metin yöntemiyle ele alınmaktadır. Özgün dili Çağatay Türkçesi olan eserde, Dîvân-ı Hikmet metinleri dil ve edebiyat tarihi çerçevesinde incelenmektedir.

Şeyh-i Türkistân ve Pîr-i Türkistân unvanlarıyla anılan Ahmed-i Yesevî (ö. 562/1166), sûfî bir şair ve tarikat kurucusu olarak Türk düşünce ve tasavvuf geleneğinde yer edinmiş bir isimdir. Ahmed-i Yesevî’ye atfedilen hikmetler, millî ve kültürel hafızada önemli bir yer tutmuş; bu metinler Dîvân-ı Hikmet adı altında, onun yaşadığı dönemden sonra bir araya getirilerek Türk tasavvuf edebiyatının temel metinleri arasında yer almıştır.

Dîvân-ı Hikmet üzerine bugüne kadar çeşitli yayınlar yapılmış olmakla birlikte bu neşirlerin büyük bir kısmı popüler nitelikte hazırlanmış, akademik çalışmalar ise çoğu zaman tek bir nüsha esas alınarak oluşturulmuştur. Eserin eski ve güvenilir bir nüshasının bulunmaması ile hikmetlerin zaman içerisinde hem dil hem de muhteva bakımından farklılıklar göstermesi, metnin bütünlüklü bir şekilde ortaya konulmasını güçleştiren hususlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle farklı yazma nüshaların birlikte değerlendirilmesi ve karşılaştırmalı bir metin kurulması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Doç. Dr. İsmail TAŞ tarafından hazırlanan çalışmada; Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yazmaları (Nr. 2497), Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emiri Manzum (Nr. 16), İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmalar (Nr. 3898), Konya Mevlana Müzesi (Nr. 2583) ve Türk Dil Kurumu Yazmaları (Yazma B 30) başta olmak üzere çeşitli yazma nüshalar incelenmiştir. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Ahmed-i Yesevî’ye ait olduğu tespit edilen 251 hikmetten (5050 beyit) oluşan inceleme ve tenkitli metin hazırlanmıştır. Çalışmada hikmetler konu bütünlüğü ve sıralama dikkate alınarak düzenlenmiş, nüsha farkları karşılaştırmalı yöntemle dipnotlarda gösterilmiştir. Tenkitli metnin oluşturulmasında ana nüshaların Anadolu sahasında yazıya geçirilmiş olması sebebiyle Oğuz Türkçesinin imla özellikleri de dikkate alınmıştır.

Değerli öğretim üyemizi tebrik eder, başarılı çalışmalarının devamını dileriz.